Bezpieczne wakacje bez uzależnień!

 

Wiadome jest, że od wielu lat w Polsce narkotyki są atrakcyjną formą rozrywki. Nie tak dawno Państwo zakazało sprzedaży tzw. Dopalaczy. Środki te były bardzo popularne wśród młodzieży. Obecnie nie można rozprowadzać tych substancji w sposób legalny. W związku z tym, młodzi ludzie zaczęli z powrotem zaopatrywać się w narkotyki u handlarzy.

Artykuł głównie skierowany jest do rodziców dzieci w okresie adolescencji. Rozwój młodego człowieka więżę się z wieloma trudnościami i problemami. Nie jest to łatwy czas dla dzieci jak również rodziców. Ważna jest świadomość i wiedza rodziców na temat zagrożeń i etapów rozwoju młodego człowieka.

Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy z tego, iż narkotyki dotyczą każdego dziecka. W publikacji treści dotyczyć będą uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych oraz ponadgimnazjalnych. Od 9 lat zajmuje się profilaktyką uzależnień w szkołach na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Zauważyłem zmianę, jeszcze kilka lat temu świadomość i wiedza na temat środków psychoaktywnych była mniejsza. Obecnie pytając uczniów V czy IV klasy szkoły podstawowej jakie znają narkotyki bez trudności wymieniają popularne narkotyki. Młodzież świadoma jest tego, że pierwszymi zażywanymi substancjami psychoaktywnymi jest alkohol, nikotyna, a następnie marihuana. To właśnie ten ostatni związek jest przyczyną i ,,furtką” do uzależnienia. Młodzież przygodę z narkotykami najczęściej zaczyna od marihuany[1]. Jednak eksperymentujący nastolatek z substancjami psychoaktywnymi nie zdaje sobie sprawy, z faktu, że w najbliższym czasie będzie ciekawy jak działają inne substancje[2]. Pracując w oddziale odwykowym podczas wywiadów z nowo przybyłymi pacjentami dowiaduje się, że ich przygoda z marihuaną zaczęła się w wieku 13-14 lat. Bywają też osoby które brały już przed 13 rokiem życie. Zanim trafili do naszego oddziału rozwinęło się u nich uzależnienie od narkotyków. Bardzo często nasi pacjenci uzależnieni są od kilku substancji psychoaktywnych. Biorą często amfetamina i palą marihuanę, leki łączą z alkoholem.  W ten sposób dochodzi do politoksykomanii – zależności od kilku substancji odurzających.

Poniżej zamieszczone dane pokazują wzór zażywania substancji odurzających przez młodzież w ogólnej populacji naszego kraju – badania ESPAD 2011[3].

 III klasa gimnazjum używanie kiedykolwiek w życiu:

• THC/Haszysz: 2007 – 15,7%, 2011 – 24,3%

•  Leki uspakajające: 2007 – 15,6%, 2011 – 15,5%

•  Substancje wziewne: 2007 – 8,2%, 2011 – 8,7%

•  Amfetamina: 2007 – 3,8%, 2011 – 4,6%

II klasa szkoły ponadgimnazjalnej:

• THC/Haszysz: 2007 – 27,9%, 2011 – 37,3%

• Leki uspakajające: 2007 – 19%, 2011 – 16,8%

• Substancje wziewne: 2007 – 6,8%, 2011 – 5,6%

• Amfetamina: 2007 – 7,8%, 2011 – 8,3%

II klasa gimnazjum używanie substancji w przeciągu 12 miesięcy:

• THC/Haszysz: 2007 – 10,9%, 2011 – 20,1%

• Substancje wziewne: 2007 – 3,5%, 2011 – 4,6%

II klasa szkoły ponadgimnazjalnej:

• THC/Haszysz: 2007 – 17,4%, 2011 – 28,5%

• Substancje wziewne: 2007 – 2,7%, 2011 – 2,2%

 III klasa gimnazjum używanie substancji w ostatnich 30 dniach:

• THC/Haszysz: 2007 – 6,4%, 2011 – 10,5%

• Substancje wziewne: 2007 – 2,3%, 2011 – 2,8%

 Badania te pokazują skalę problemu z jakim borykają się nastolatki i ich rodziny. Zatrważająca jest konsumpcja marihuany, możemy wnioskować, że wielu z tych którzy palą przetwory konopi indyjskich z jakiś czas będą zażywać inne substancje psychoaktywne. Warto zadać sobie pytanie dlaczego tak jest i poco sięgają po narkotyki.

Dojrzewanie jest specyficznym okresem dla młodzieży. W tym czasie dokonuje się wiele znaczących zmian w organizmie, psychice, jak również w obszarze społecznym[4]. Zmiany te m. in. związane są z gospodarką hormonalną, która wpływa na wzrost popędu seksualnego, przekształceniu ulegają drugorzędne cechy połciowe, zmienia się również wygląd fizyczny (mutacja głosu, trądzik, szybki przyrost masy ciała i wzrost), kształtuje się tożsamości i odrębność w świecie. Pojawiają się nowe znajomości i chęć bycia akceptowanym przez rówieśników. Ponadto rodzice i system edukacji zwiększa wobec nastolatków wymagania i oczekuje większej odpowiedzialności. Rodzice stosują zakazy i ograniczenie oraz powierzają nowe obowiązki domowe.

Gimnazjum z kolei jest kolejnym wyzwaniem dla tego okresu. Nastolatek w związku ze zmianą środowiska i treści kształcenia może przeżywać silny stres i obawy.

Ważne jest zrozumienie i obserwacja nastolatka. Nie można bagatelizować najmniejszych sygnałów świadczących, że dziecko może brać narkotyki. Naturalną reakcją naszego umysłu jest wypieranie takich informacji – rodzic nie dopuszcza do siebie tego, że jego dziecko może brać narkotyki. Niezbędną rzeczą jest stawianie granic i wymagań wobec dziecka. Ważne jest stosowanie jasnych zasady panujące w domu – w tym systemu nagród i kar. Obowiązki i odpowiedzialność kształtują osobowość nastolatka więc warto powierzać im różne zadania, jednocześnie pamiętając o dostosowaniu wymagań do ich możliwości. Postępując w ten sposób unikniemy przeciążenia ich. Jednak nie można zapomnieć o tym, że cenną rzeczą jest traktowanie naszych dzieci z szacunkiem. Wiąże się to z wysłuchaniem opinii na jakiś temat, jednak wysłuchanie nie oznacza, że musimy się z nimi zgodzić Jeżeli my jako rodzice nie zadbamy o kontakt z naszym dzieckiem to trudno będzie mu pomóc kiedy będzie potrzebował naszego wsparcia.

To na rodzinach, a nie na szkole spoczywa obowiązek wprowadzania dziecka w świat dorosłych.

Poniżej zamieszczone zostają odpowiedzi młodzieży na pytanie dlaczego młodzi ludzie sięgają po narkotyki:    

• Z ciekawości

• Z nudy

• Z chęci ucieczki od problemów

• Dla zaimponowania kolegom – presja rówieśnicza

• Chęć poprawienia nastroju

•  Aby poczuć się dorosłym

•  Z mody

 Rodzicu, poniżej zamieszczam wskazówki jak rozpoznać czy dziecko bierze narkotyki:

-  tajemnicze, krótkie rozmowy telefoniczne, nagłe wyjścia

-  zmiany w wyglądzie zewnętrznym:

-  nowy styl ubierania się
-  spadek ciężaru ciała, częste przeziębienia, przewlekły katar, krwawienie z nosa, bóle różnych części ciała 
-  przekrwione oczy, zwężone lub rozszerzone źrenice
-  bełkotliwa mowa
-  słodkawa woń oddechu, włosów, ubrania, zapach alkoholu, nikotyny, chemikaliów
-  ślady po ukłuciach, ślady krwi na bieliźnie
-  brak zainteresowania swoim wyglądem i nieprzestrzeganie zasad higieny
-  częste wietrzenie pokoju, używanie kadzidełek i odświeżaczy powietrza
-  wypowiedzi zawierające pozytywny stosunek do narkotyków
-  bunt, łamanie ustalonych zasad, napady złości, agresja
-  nagła zmiana grona przyjaciół na innych, zwłaszcza na starszych od siebie,
-  przestępcze środowisko
-  niewytłumaczone spóźnienia, późne powroty lub też noce poza domem
-  kłamstwa, wynoszenie wartościowych przedmiotów z domu,
-  trudne do wytłumaczenia przypływy gotówki
-  długi

Nie powinno się:

- wpadać w panikę i przeprowadzać zasadniczych rozmów z dzieckiem, gdy jest ono pod   wpływem środka  odurzającego
-  udawać, że to nieprawda, nie wierzyć w przedstawione fakty, bezgranicznie ufać dziecku
-  usprawiedliwiać dziecka, szukając winy w sobie lub np. złym towarzystwie
-  wierzyć zapewnieniom dziecka, że ma kontrolę nad narkotykami i że samo sobie poradzi z tym problemem
- nadmiernie ochraniać dziecka, przed konsekwencjami używania narkotyków, np. pisać usprawiedliwień  nieobecności w szkole spowodowanych złym samopoczuciem po zażyciu środków odurzających, spłacać długów dziecka
-  poddawać się.

Należy :

-  wysłuchać dziecko, spokojnie z nim porozmawiać
-  zastanowić się dlaczego dziecko sięga po narkotyki; czy powody nie są związane z sytuacją w  rodzinie – jeśli tak, pomyśl, co można zmienić
-   działać – nie liczyć na to, że problem sam się rozwiąże; szukać pomocy specjalistów
-   wspólnie ze specjalistą i z dzieckiem ustalić reguły postępowania i konsekwentnie ich przestrzegać
-   stosować zasadę „ograniczonego zaufania” starać się zawsze wiedzieć, gdzie jest i  co robi  dziecko

Jeżeli zauważysz niepokojące sygnały u swojego dziecka nie zwlekaj! Zadzwoń do MKRPA, aby umówić się na spotkanie ze specjalistą.

Zbigniew Celebucki